Evropska unija će nastaviti da podržava zemlje zapadnog Balkana u sprovođenju reformi na putu ka članstvu, navodi se u zaključcima Evropskog vijeća, uz isticanje da je proširenje proces zasnovan na zaslugama i da je reverzibilan.
Lideri EU su kasno sinoć na svom samitu u Briselu usvojili zaključke o Bliskom istoku, odbrani i bezbjednosti, migracijama, konkurentnosti, energetici i drugim pitanjima, ali nije postignut dogovor o novom paketu sankcija Rusiji, dok je izjavu o Ukrajini podržalo 26 od 27 zemalja.
O zapadnom Balkanu u zaključcima piše da će Unija nastaviti da blisko sarađuje sa zemljama regiona i da će podržati njihove reformske napore.
“Evropsko vijeće ostaje posvećeno unapređenju postepene integracije između EU i regiona tokom samog procesa proširenja na reverzibilan i na zaslugama zasnovan način. Budućnost zapadnog Balkana je u EU”, piše u zaključcima.
Lideri EU su u izjavi o Ukrajini, koju su podržale sve članice osim Mađarske, pozvali na povećanje vojne pomoći Ukrajini i izrazili podršku njenom nastojanju da se pridruži Uniji.
U tekstu se kaže da je važno isporučiti Ukrajini više sistema protivvazdušne odbrane i sisteme protiv dronova i municije velikog kalibra, kao da je potrebno podržati njenu odbrambenu industriju i produbiti njenu saradnju i integraciju s evropskom odbrambenom industrijom.
EU će takođe nastaviti da pruža Ukrajini finansijsku pomoć, a ove godine daće 30,6 milijardi eura, od kojih je 10,5 milijardi već isplaćeno.
Unija “ostaje nepokolebljiva u svojoj podršci putu Ukrajine ka članstvu u EU”, piše u dokumentu, uz pohvale reformama koje je zemlja sprovela “u izuzetno zahtjevnim okolnostima”.
Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen je na konferenciji poslije samita rekla da je Ukrajina ispunila uslove i da je zaslužila da otvori prvi klaster u pristupnim pregovorima.
Evropski savjet je pozvao “potpuni, bezuslovni i hitni prekid vatre” i pozvao Rusiju da “pokaže stvarnu političku volju da okonča agresivni rat, da pristane na takav prekid vatre i da se uključi u smislene pregovore”, navodi se u tekstu.
Takođe se traži da Vijeće EU usvoji novi paket sankcija Rusiji, posebno mjere protiv ruske “flote iz sjenke” kojima Moskva zaobilazi do sada uvedene sankcije.
Premijer Slovačke Robert Fico je u četvrtak izjavio da neće podržati sankcije i da će zahtijevati odlaganje glasanja dok se ne riješe zabrinutosti Slovačke u vezi s obustavom isporuka ruskog gasa poslije 2027. godine.
Evropsko vijeće je u zaključcima o smanjenju energetske zavisnosti istaklo važnost sigurnosti snabdijevanja, pristupačnosti i pravne sigurnosti i “rješavanja zabrinutosti država članica u duhu solidarnosti”, kako bi se osigurali ekonomski održivi alternativni energetski tranzitni pravci, “posebno imajući u vidu specifičnosti zemalja bez izlaza na more”.
“Evropsko vijeće poziva Komisiju da podrži države članice kad je riječ o odgovoru na te zabrinutosti i pozdravlja proces o kojem su se dogovorile Komisija i Slovačka, istovremeno pozivajući druge države članice da, prema potrebi, podrže dogovorene ciljeve”, navodi se u tekstu.
Lideri EU su osudili tešku humanitarnu situaciju u Gazi, neprihvatljiv broj civilnih žrtava i veliku glad, pozivajući na hitan prekid vatre i bezuslovno oslobađanje svih talaca.
“Evropsko vijeće poziva Izrael da u potpunosti ukine blokadu Gaze, da omogući hitan, nesmetan pristup i kontinuiranu distribuciju humanitarne pomoći u Gazi”, navodi se u zaključcima.
U tekstu se kaže i da Evropsko vijeće “prima k znanju” izvještaj u kojem se navodi da postoje znaci da Izrael svojim akcijama u Gazi krši obaveze u vezi s ljudskim pravima iz sporazuma kojim se regulišu odnosi EU i Izraela.
Predsjednik Evropskog vijeća Antonio Košta je na konferenciji rekao da je u Gazi humanitarna situacija katastrofalna i da se krše ljudska prava.
“To je neprihvatljiva situacija. Naši ministri vanjskih poslova će razgovarati o sljedećim koracima u julu”, rekao je Košta, dodajući da EU u međuvremenu mora da se uključi u otvoren dijalog s Izraelom kako bi se izašlo iz krize.
Evropsko vijeće je pozdravio prekid vatre u ratu Izraela s Iranom i pozvao na uzdržanost i poštovanje međunarodnog prava, ali je ukazao da Iranu nikada ne sme biti dozvoljeno da razvije nuklearno oružje.
“EU će nastaviti da doprinosi svim diplomatskim naporima za smanjenje tenzija i postizanje trajnog rješenja za iransko nuklearno pitanje, što se može postići samo putem pregovora”, istakli su lideri.
U dijelu o odbrani i bezbjednosti piše da “Evropa mora postati suverenija, odgovornija za sopstvenu odbranu i bolje opremljena da djeluje i da se nosi sa neposrednim i budućim izazovima i prijetnjama autonomno i koordinisano”.
Evropsko vijeće je istaklo da je potrebno nastaviti značajno povećanje izdvajanja za evropsku odbranu i bezbjednost, podsjećajući na obavezu koje su zemlje EU, koje su i članice NATO, preuzele na samitu u Hagu u pogledu povećanja izdvajanja na pet odsto BDP-a.
Takođe je ukazano na značaj agregacije potražnje, harmonizacije zahtjeva, standardizacije i zajedničkih nabavki, kao i dalje integracije evropskog tržišta odbrane širom Unije.
Prema riječima Košte, potrebno je investirati racionalnije i efikasnije, izgradnjom zajedničkog evropskog odbrambenog sistema koji će odvratiti agresiju.
Evropsko vijeće je takođe podržalo prijedlog Evropske komisije da Bugarska uvede euro 1. januara 2026. godine i pozva-o Vijeće EU da brzo usvoji relevantne predloge Komisije.
